วางแผนการเงินครอบครัว เพื่อสร้างรากฐานชีวิตที่มั่นคงร่วมกัน

สรุปประเด็นหลัก

การวางแผนการเงินครอบครัวคือกระบวนการบริหารจัดการรายได้ ค่าใช้จ่าย หนี้สิน และการออมของสมาชิกในบ้าน เพื่อสร้างรากฐานที่มั่นคงและรับมือกับความไม่แน่นอนในอนาคต วิธีวางแผนการเงินในครอบครัวที่ประสบความสำเร็จเริ่มต้นจากการตั้งเป้าหมายร่วมกัน ควบคู่ไปกับการใช้สูตรบริหารเงินในครอบครัวที่จัดสรรรายได้เป็นสัดส่วน และเลือกใช้เครื่องมือทางการเงินที่เหมาะสม เช่น การออมเงินสำรองฉุกเฉินและการทำประกันสะสมทรัพย์เพื่อปิดความเสี่ยงและสร้างความมั่งคั่งระยะยาว 

การวางแผนการเงินครอบครัวคือการจัดระเบียบรายได้และค่าใช้จ่ายเพื่อสร้างความมั่นคงและเตรียมพร้อมสำหรับทุกช่วงเวลาของชีวิต วิธีวางแผนการเงินในครอบครัวที่ถูกต้องจะช่วยลดความกังวลจากภาระค่าใช้จ่ายที่หลีกเลี่ยงไม่ได้ ไม่ว่าจะเป็นค่าเล่าเรียนของลูก ภาระหนี้สินที่ต้องผ่อนชำระ การเตรียมเงินเกษียณอายุ หรือแม้แต่เหตุฉุกเฉินทางการเงินที่ไม่คาดฝัน การมีสูตรบริหารเงินในครอบครัวที่ชัดเจนและนำไปปฏิบัติได้จริง จะเป็นรากฐานสำคัญที่ช่วยให้สมาชิกทุกคนสามารถรับมือกับความเสี่ยงและบรรลุเป้าหมายทางการเงินที่ตั้งไว้ร่วมกันได้อย่างราบรื่น

เป้าหมายของการวางแผนการเงินในครอบครัว

การบริหารเงินในบ้านไม่ใช่เพียงแค่การทำให้พอใช้แบบเดือนชนเดือน แต่คือการมองภาพรวมเพื่อไปสู่เป้าหมายในแต่ละช่วงเวลา การกำหนดเป้าหมายที่ชัดเจนจะช่วยให้สมาชิกทุกคนมีทิศทางเดียวกัน

●       เป้าหมายระยะสั้น: เน้นการสร้างสภาพคล่อง ไม่มีหนี้เสียสะสม และมีเงินสำรองฉุกเฉินเพียงพอสำหรับ 3-6 เดือน

●       เป้าหมายระยะกลาง: การเตรียมเงินก้อนสำหรับเป้าหมายของครอบครัว เช่น ค่าเทอมลูก ดาวน์บ้าน ซื้อรถ หรือเงินทุนสำหรับท่องเที่ยวร่วมกัน

●       เป้าหมายระยะยาว: การเตรียมพร้อมสำหรับเงินเกษียณอายุของหัวหน้าครอบครัว วางแผนส่งต่อความมั่งคั่ง และสร้างรากฐานทางการเงินที่มั่นคงให้กับลูกหลาน

 

การวางแผนการเงินครอบครัวสำคัญอย่างไร?

ความไม่แน่นอนคือสิ่งที่หลีกเลี่ยงไม่ได้ การไม่มีแผนรองรับอาจนำไปสู่วิกฤตทางการเงินที่กระทบทุกคนในบ้าน ลองจินตนาการถึงครอบครัวที่ไม่มีเงินสำรองฉุกเฉิน เมื่อเสาหลักของบ้านต้องตกงานกะทันหัน หรือครอบครัวที่ไม่มีสวัสดิการค่ารักษาพยาบาล เมื่อมีคนป่วยหนักย่อมต้องกู้หนี้ยืมสินเพื่อนำมารักษาตัว การเริ่มต้นวางแผนการเงินครอบครัวตั้งแต่เนิ่น ๆ โดยผสมผสานบัญชีเงินฝากเพื่อสภาพคล่องและการใช้ประกันสะสมทรัพย์เพื่อล็อกเงินออมระยะยาว จะช่วยลดความเสี่ยงเหล่านี้และเป็นเกราะป้องกันให้ครอบครัวเดินหน้าต่อไปได้

 

เช็กลิสต์ 5 ขั้นตอนวิธีวางแผนการเงินในครอบครัว

สำหรับผู้ที่กำลังเริ่มต้น นี่คือวิธีวางแผนการเงินในครอบครัวแบบเป็นขั้นตอนที่ขยายความให้เห็นภาพชัดเจน และสามารถนำไปปรับใช้กับครอบครัวของคุณได้ทันที

1. สำรวจและทำความรู้จักภาพรวมการเงินของครอบครัว

จุดเริ่มต้นที่สำคัญที่สุดคือการรู้สถานะปัจจุบันของครอบครัว ให้สมาชิกทุกคนนำข้อมูลทางการเงินมากางดูร่วมกันอย่างโปร่งใส โดยแบ่งเป็น 4 หมวดหลัก ได้แก่

●     รายรับ: เงินเดือน โบนัส หรือรายได้เสริมของทุกคน

●     รายจ่าย: รายจ่ายคงที่ เช่น ค่าผ่อนบ้าน ผ่อนรถ และรายจ่ายผันแปร เช่น ค่าอาหาร ค่าเดินทาง

●     ทรัพย์สิน: เงินฝาก สลากออมทรัพย์ กองทุน หรืออสังหาริมทรัพย์

●     หนี้สิน: ยอดหนี้คงค้างของบัตรเครดิต สินเชื่อส่วนบุคคล หรือหนี้สินอื่น ๆ

การทำสรุปข้อมูลเหล่านี้จะช่วยให้ครอบครัวเห็นว่ากระแสเงินสดในแต่ละเดือนเป็นบวกหรือติดลบ และมีจุดไหนที่ต้องระมัดระวัง

2. ตั้งเป้าหมายร่วมกันด้วยหลักการ SMART Goals

เมื่อรู้จุดเริ่มต้นแล้ว ขั้นต่อไปคือการกำหนดจุดหมายปลายทางร่วมกัน เพื่อสร้างแรงจูงใจและลดความขัดแย้งในการใช้เงิน โดยแนะนำให้ใช้หลักการ SMART เพื่อให้ถึงเป้าหมายที่ตั้งไว้ 

●       เป้าหมายต้องมีความเฉพาะเจาะจง (Specific)

●       วัดผลได้เป็นตัวเลข (Measurable)

●       สามารถทำได้จริง (Achievable)

●       สอดคล้องกับความต้องการของครอบครัว (Relevant)

●       มีกรอบเวลาชัดเจน (Time-bound)

ที่สำคัญคือ แทนที่จะตั้งเป้าหมายเอาไว้ลอย ๆ เช่น "จะเก็บเงินให้ลูก" ให้เปลี่ยนเป็น "จะเก็บเงินจำนวน 500,000 บาท สำหรับเป็นค่าเทอมลูกในอีก 3 ปีข้างหน้า"

3. จัดทำงบประมาณและจัดสรร "บัญชีกองกลาง"

เพื่อป้องกันความสับสนและภาระที่ตกหนักอยู่กับคนใดคนหนึ่ง ควรตกลงกันให้ชัดเจนว่าใครจะรับผิดชอบค่าใช้จ่ายส่วนใด วิธีที่ได้รับความนิยมคือการเปิด "บัญชีกองกลาง" สำหรับค่าใช้จ่ายส่วนรวมในบ้าน เช่น ค่าน้ำ ค่าไฟ ค่าอาหาร ค่าของใช้ในบ้าน โดยนำรายได้ของแต่ละคนมาสมทบตามสัดส่วนที่ยุติธรรม หรือตามเปอร์เซ็นต์ของรายได้ และที่สำคัญอย่าลืมแยก "บัญชีส่วนตัว" ไว้สำหรับการใช้จ่ายซื้อความสุขส่วนตัว เพื่อรักษาสมดุลและคงอิสระทางการเงินของแต่ละฝ่าย

4. สร้างเงินสำรองฉุกเฉินและวางแผนจัดการหนี้สิน

ความมั่นคงทางการเงินเริ่มต้นจากการปิดความเสี่ยง ครอบครัวควรตั้งเป้าหมายสะสมเงินสำรองฉุกเฉินให้ได้ 3-6 เท่าของรายจ่ายต่อเดือน โดยเก็บไว้ในบัญชีที่สามารถถอนออกมาใช้ได้ทันที เพื่อรองรับเหตุการณ์ที่ไม่คาดฝัน เช่น อุบัติเหตุ หรือการขาดรายได้กะทันหัน ในขณะเดียวกันต้องให้ความสำคัญกับการเคลียร์หนี้สิน โดยเริ่มจากหนี้ที่มีอัตราดอกเบี้ยสูงที่สุดก่อน เช่น หนี้บัตรเครดิต เพื่อหยุดรอยรั่วทางการเงินของครอบครัว

5. วางแผนออมและลงทุนระยะยาวตามเป้าหมาย

เมื่อจัดการฐานรากการเงินจนมั่นคงแล้ว ให้นำเงินออมส่วนที่เหลือไปต่อยอดผ่านเครื่องมือทางการเงินที่สอดคล้องกับระยะเวลาของเป้าหมาย เช่น เก็บเงินระยะสั้นในบัญชีเงินฝาก ลงทุนระยะยาวผ่านกองทุนรวม หรือสร้างหลักประกันด้วยการทำประกันชีวิต เพื่อให้เห็นภาพการเลือกเครื่องมือทางการเงินที่เหมาะสม ลองเปรียบเทียบประเภทเงินออมสำหรับครอบครัวดังนี้

ประเภทเงินออม	ความเสี่ยง	สภาพคล่อง	เหมาะกับเป้าหมาย	จุดเด่น
บัญชีออมทรัพย์	ต่ำมาก	สูงมาก	เงินสำรองฉุกเฉิน	ถอนใช้ได้ทันทีเมื่อจำเป็น
เงินฝากประจำ	ต่ำ	ปานกลาง	เก็บเงินก้อนระยะสั้น-กลาง	ดอกเบี้ยสูงกว่าออมทรัพย์ทั่วไป
กองทุนรวม	ปานกลาง-สูง	ปานกลาง	สร้างความมั่งคั่งระยะยาว	มีโอกาสรับผลตอบแทนสูงจากตลาดทุน
ประกันสะสมทรัพย์	ต่ำ	ต่ำ (การเวนคืนกรมธรรม์ก่อนครบกำหนดสัญญา อาจทำให้ขาดทุนได้)	ทุนการศึกษาลูก, เงินเกษียณ	ได้ผลตอบแทนแน่นอน + คุ้มครองชีวิต + สิทธิประโยชน์ทางภาษี

 

หากสงสัยว่าการเลือกใช้วิธีทำประกันสะสมทรัพย์ดีไหม คำตอบคือ เครื่องมือนี้ตอบโจทย์อย่างยิ่ง เพราะให้สิทธิประโยชน์ครบทั้งการออมเงิน การรับความคุ้มครองชีวิตเพื่อเป็นหลักประกันให้แก่ครอบครัว และยังสามารถนำเบี้ยประกันภัยไปใช้สิทธิประโยชน์ทางภาษีได้อีกด้วย

ตัวอย่างสูตรบริหารเงินในครอบครัวที่ทำตามได้จริง

การมีสูตรบริหารเงินในครอบครัวจะช่วยสร้างกรอบระเบียบวินัยที่ชัดเจน ลดข้อขัดแย้งเรื่องการใช้เงิน และทำให้เป้าหมายเป็นจริงได้เร็วขึ้น โดยสามารถเลือกใช้รูปแบบที่เหมาะสมกับสภาพคล่องและไลฟ์สไตล์ของแต่ละบ้านได้ดังนี้

 

สูตร 50/30/20: สัดส่วนมาตรฐานเพื่อความสมดุล

สูตรยอดฮิตที่นำรายได้รวมของครอบครัวมาแบ่งออกเป็น 3 ก้อนหลัก เพื่อรักษาสมดุลระหว่างการรับผิดชอบชีวิตในปัจจุบันและการสร้างความมั่นคงในอนาคต

●     50% สำหรับค่าใช้จ่ายที่จำเป็น (Needs): ครอบคลุมรายจ่ายที่หลีกเลี่ยงไม่ได้ เช่น ค่าผ่อนบ้าน ผ่อนรถ ค่าน้ำ ค่าไฟ ค่าซื้อของในซูเปอร์มาร์เก็ต และค่าเทอมลูก

●     30% สำหรับความสุขและไลฟ์สไตล์ (Wants): งบประมาณสำหรับเติมความสุขให้คนในบ้าน เช่น การจัดทริปท่องเที่ยว ทานอาหารนอกบ้านในวันหยุด หรือการซื้อของเล่นให้ลูก เพื่อให้การเงินของครอบครัวไม่ตึงเครียดจนเกินไป

●     20% สำหรับการออมและการลงทุน (Savings/Investing): กันเงินส่วนนี้ไว้เป็นเงินสำรองฉุกเฉิน การลงทุนในกองทุนรวม และการชำระเบี้ยประกันภัยเพื่อโอนความเสี่ยงและสร้างความคุ้มครองชีวิต

 

2. สูตรแบ่งเงิน 3 กระปุก: จัดการตามวัตถุประสงค์ (Bucket Strategy)

สูตรนี้เหมาะสำหรับครอบครัวที่ชอบความชัดเจนและต้องการแยกกระเป๋าเงินตามจุดประสงค์การใช้งาน เพื่อป้องกันไม่ให้ดึงเงินข้ามประเภทมาใช้ปะปนกัน

●     กระปุกที่ 1 กระปุกค่าใช้จ่าย (Spend): สำหรับรายจ่ายหมุนเวียนในชีวิตประจำวันของทุกคนในบ้าน

●     กระปุกที่ 2 กระปุกเพื่อความมั่นคง (Save & Protect): สำหรับการสะสมเงินเกษียณอายุ เงินสำรองฉุกเฉิน และการทำประกันสะสมทรัพย์ เพื่อทำหน้าที่เป็นเสาหลักแห่งความมั่นคงของครอบครัว

●     กระปุกที่ 3 กระปุกเป้าหมายเฉพาะ (Specific Goals): แยกเงินก้อนนี้ไว้สำหรับเป้าหมายใหญ่ที่ต้องใช้เวลาเก็บหอมรอมริบ เช่น กองทุนเพื่อการศึกษาลูกระดับมหาวิทยาลัย หรือเงินสำหรับดาวน์รถยนต์คันใหม่

 

3. สูตรเงินกองกลางครอบครัว: บริหารความต่างแบบยุติธรรม

สำหรับครอบครัวที่ทั้งคู่มีรายได้ (Dual income) สูตรนี้จะช่วยรักษาความเป็นอิสระทางการเงินและลดปัญหาความอึดอัดใจในการใช้จ่ายได้ดีที่สุด

●     หักเงินเข้ากองกลาง : ตกลงกันว่าจะนำรายได้ 40-50% หรือแบ่งตามสัดส่วนรายได้ของแต่ละคนหากรายได้ไม่เท่ากัน มาใส่ไว้ใน "บัญชีกองกลาง" เพื่อใช้จ่ายในส่วนที่เป็นภาระร่วมกัน เช่น ค่าผ่อนบ้าน หรือค่าใช้จ่ายเกี่ยวกับลูก

●     ส่วนที่เหลือเป็นเงินส่วนตัว : เงินที่เหลือจากการหักเข้ากองกลาง จะถูกแยกไว้เป็นบัญชีส่วนตัว เพื่อให้แต่ละคนมีอิสระในการซื้อของที่ตัวเองชอบ หรือวางแผนออมเงินส่วนตัวได้อย่างสบายใจโดยไม่ต้องก้าวก่ายกัน

 

สิ่งสำคัญที่ไม่ควรมองข้ามในการวางแผนการเงิน

●       สภาพคล่องทางการเงินและเงินสำรองฉุกเฉิน: ควรมีเงินก้อนนี้เก็บไว้ในบัญชีออมทรัพย์หรือกองทุนรวมตลาดเงินที่ถอนได้ทันที

●       แยกบัญชีใช้จ่ายกับบัญชีออมเงินให้ชัดเจน: โครงสร้างบัญชีที่ดีควรแบ่งเป็น บัญชีกองกลาง บัญชีส่วนตัว บัญชีออมระยะสั้น และบัญชีออมระยะยาว

●       จัดการหนี้สินไม่ให้เกินตัว: ภาระการผ่อนหนี้รวมกันต่อเดือนไม่ควรเกิน 35-40% ของรายได้รวมในครอบครัว การลดหนี้ได้เร็วจะเพิ่มสภาพคล่องในการออมมากขึ้น

●       วางแผนค่าใช้จ่ายสำหรับลูกตั้งแต่วันนี้: ครอบคลุมตั้งแต่ค่าคลอด ค่าเลี้ยงดู ไปจนถึงค่าเล่าเรียนในระดับมหาวิทยาลัย การทำประกันสะสมทรัพย์เพื่อเป็นทุนการศึกษาคือทางเลือกที่มั่นคง

●       ดูแลสุขภาพและชีวิตของคนในครอบครัว: แบ่งแยกความสำคัญให้ชัดเจนระหว่าง ประกันชีวิตและสุขภาพ ที่ดูแลบิลค่ารักษา และประกันชีวิตแบบสะสมทรัพย์ ที่ทำหน้าที่คุ้มครองความเสี่ยงด้านรายได้และส่งต่อมรดก

 

7 ลักษณะที่บอกได้ว่าคุณมาถูกทางในการวางแผนการเงิน

หากคุณมีลักษณะเหล่านี้ แสดงว่าการเงินในครอบครัวของคุณกำลังเดินไปในทิศทางที่ถูกต้อง

1.        มีรายได้ตามเป้าหมายที่ตั้งไว้ในแต่ละช่วงอายุ

2.        มีเงินออมเหมาะสมตามอายุเพื่อเตรียมพร้อมสู่วัยเกษียณ

3.        มีเงินซื้อความสุขโดยไม่ติดลบตอนปลายเดือน

4.        มีรายรับมากกว่า 1 ทาง เพื่อกระจายความเสี่ยง

5.        มีเงินสำรองฉุกเฉิน 3-6 เท่า ของรายจ่ายต่อเดือน

6.        มีเงินใช้เพียงพอแบบไม่ต้องยืมเงินออมของตัวเองมาใช้

7.        มีกองทุนหรือหุ้นที่ให้เงินทำงานแทนเราได้ในระยะยาว

ใช้ประกันสะสมทรัพย์เป็นเครื่องมือวางแผนการเงิน

การทำประกันสะสมทรัพย์เป็นส่วนหนึ่งของการวางแผนการเงินครอบครัวที่ให้ประโยชน์ในหลายมิติ ทั้งการบังคับตนเองเพื่อสร้างวินัยการออม ให้ผลตอบแทนที่แน่นอน ทั้งยังมอบความคุ้มครองชีวิตด้วยจำนวนเอาประกันภัยตามที่ระบุไว้ในสัญญาเพื่อเป็นหลักประกันให้คนข้างหลัง และยังสามารถนำเบี้ยฯ ไปใช้ลดหย่อนภาษีได้ตามกฎหมาย

ตัวอย่างการจัดพอร์ตตามโจทย์ของครอบครัว

●       เก็บเงินก้อนระยะกลาง-ยาว: สำหรับเตรียมค่าเทอมลูก หรือเป็นเงินทุนตั้งตัว แผนที่เน้นจ่ายเบี้ยฯ สั้น คุ้มครองยาวจะตอบโจทย์ได้ดี

●       เตรียมเงินบำนาญหลังเกษียณ: สำหรับผู้ที่ต้องการความมั่นคงและกระแสเงินสดรับสม่ำเสมอในยามเกษียณ

●       ออมพร้อมรับเงินคืนระหว่างทาง: เหมาะสำหรับครอบครัวที่ต้องการนำเงินคืนรายปีไปหมุนเวียนต่อยอดหรือแบ่งเบาค่าใช้จ่ายของลูก

การสร้างความมั่นคงให้คนในครอบครัว ต้องอาศัยวินัยและการเลือกใช้เครื่องมือที่ถูกต้อง อีกทั้งการจัดสรรรายได้ตามสัดส่วนและการเตรียมพร้อมรับมือกับทุกความเสี่ยงยังเป็นหัวใจสำคัญที่ต้องวางแผนให้ดี หากคุณต้องการเริ่มต้นปกป้องคนที่รักและสร้างเงินออมระยะยาวพร้อมสร้างหลักประกันให้คนที่คุณรัก เลือกแบบประกันสะสมทรัพย์ จาก พรูเด็นเชียล ประเทศไทย เพื่อตอบโจทย์เป้าหมายของครอบครัวคุณได้เลยวันนี้

หมายเหตุ

●       เงื่อนไขความคุ้มครองเป็นไปตามที่กรมธรรม์กำหนด

●       ผู้ซื้อควรทำความเข้าใจรายละเอียดความคุ้มครอง และเงื่อนไขก่อนตัดสินใจทำประกันภัยทุกครั้ง

 

ข้อมูลอ้างอิง

●       SET Invest Now. (ม.ป.ป.). วางแผนการเงินครอบครัว. https://www.setinvestnow.com/th/financialplanning/financial-planning-for-family

●       สมาคมนักวางแผนการเงินไทย. (2567, 25 มิถุนายน). สูตรลับความสุข: วางแผนการเงินครอบครัว เพื่อชีวิตมั่งคั่งมั่นคง. https://www.tfpa.or.th/Article/Detail/1163?tp=article&nav=บทความ%3A%20บริหารจัดการเงิน